En hoe.
De exitpolls laten zien dat AfD maar liefst 44.5 procent van de stemmen heeft behaald en dat de regerende CDU is weggevaagd. Net geen absolute meerderheid maar desalniettemin een aardverschuiving. Het is tevens een van de laagste verkiezingsuitslagen voor de SPD ooit. De rechtse flankpartij heeft gewonnen en het centrum heeft verloren: het is een patroon dat in heel Noord-Europa zich in meer of minder mate aftekent.
Om de veel misbruikte strofe uit WB Yeats’ gedicht The second coming (1919) te citeren: “the center cannot hold…”
En terecht.
Wie Duitsland de afgelopen vijftien jaar, sinds het begin van de eurocrisis, een beetje heeft gevolgd, weet dat er door de politieke kaste het ene elitedebacle aan het andere is geregen. Begrotingsevenwicht laten prevaleren boven de belangen van kwetsbare burgers in de nasleep van de bankencrisis van 2008 was er een van. Geen prioriteit geven aan investeringen in infrastructuur is, zoals iedere automobilist of treinreiziger die weleens door Duitsland reist aan den lijve heeft kunnen ervaren, een andere. In 2014 op massale schaal Syrische vluchtelingen binnenhalen (“wir schaffen das”) zonder daar de bevolking in mee te nemen was een derde.
De gevolgen voor de gemiddelde Duitser zijn namelijk enorm en uitsluitend negatief geweest.
Burgerlijke grondrechten met voeten treden en burgers keihard voorliegen om een virus te bestrijden dat minder erg was dan het leek en een vaccin te slijten dat minder effectief was dan gedacht, is een vierde. Kern- en bruinkoolcentrales sluiten om in de voorhoede van vergroening terecht te komen zonder na te denken over waar de energie dan vandaan moet komen en wat dat voor de energierekening van kwetsbare burgers en machtige multinationals betekent, is een vijfde.
De van oudsher goede relaties met Rusland offeren op een altaar van goedkoop geopolitiek moralisme en zich opwerpen als voorganger in de Zelensky cultus met massieve financiele gevolgen voor bedrijf en burger is een zesde. En de al even massieve verhoging van de gelden die voor wapens zijn bestemd, bedoeld om van het Duitse leger het machtigste conventionele leger van Duitsland te maken, financieren door te snijden in de verzorgingsstaat en de gelden te steken in projecten die gepaard gaan met ongekende verspilling en al even ongekend lakse parlementaire controle, is een zevende.
Het is vragen om ellende.
En de ellende kwam.
De gevolgen voor de gemiddelde Duitser zijn namelijk enorm en uitsluitend negatief geweest. Stagnerende inkomens sinds 2020; stijgende werkloosheid; massieve aantallen bedrijfssluitingen en bedrijfsverplaatsingen; energierekeningen die voor steeds meer burgers en bedrijven onbetaalbaar zijn geworden; het totale failliet van de Duitse automobiel- en chemische industrie die tot aan 2019 een van de belangrijkste motors van economische groei in een matig presterende EU was; en dat alles aangevoerd door een politieke kaste die zich in toenemende mate heeft verschanst in het Berlijnse regeringskwartier en geen benul heeft van wat er zich in de rest van Duitsland voordoet.
Minister Habeck van de Groenen van het vorige kabinet was er het sprekendste voorbeeld van. Deze bestond het om Duitse huishoudens te verplichten warmtepompen aan te schaffen a raison van dik vijfduizend euro door de aanschaf van boilers en geisers te verbieden. De instemming met de oekaze van de Europese Commissie om vanaf 2035 in de EU geen auto’s met verbrandingsmotor toe te laten hielp ook niet: het zou de doodsteek zijn geweest voor een Duitse industrie die zich vanaf het einde van de 19de eeuw rond deze techniek heeft geplooid en er staaltjes van ongekende, hyperefficiente precisietechnologie van had weten te maken.
En de huidige Kanselier Friedrich Merz als goede tweede. Deze had zich als oud-partner van Blackrock en miljonair altijd al meer thuis gevoeld in het elitaire Anglofonië van bankiers, vermogensbeheerders en hedge fund managers dan onder zijn eigen kiezers. En had in zijn krampachtige poging om eeen van de onzen te lijken blunder op blunder gestapeld, waardoor hij wasuitgegroeid tot een van de impopulairste Bondskanseliers ooit en voor veel Duitsers een verzinnebeelding van een toondove politieke elite was geworden.
Ik volg het sinds een jaar op de voet met de onberispelijk machtskritische berichtgeving van de Berliner Zeitung waar ik voor € 1,20 per maand een digitaal abonnement heb genomen, een verademing vergeleken met de lakeien van Volkskrant, NRC Handelsblad, Guardian en Le Monde.
Terwijl alle eliteposities in de deelstaten van de voormalige DDR worden opgeëist door arrogante “Wessies” die diep neerkeken op de “Ossies” en hun zogenaamde communistische kadavermentaliteit.
“Kaput”, noemde de Duitse economie commentator Wolfgang Münchau het in zijn dit jaar verschenen boek over de teloorgang van de Duitse economie, dat als ondertitel draagt: “the end of the German miracle,” of, in goed Nederlands: “het einde van het Duitse wirtschaftswunder”. En al eerder schreef de Duitse SPD econoom Thilo Sarrazin dat Duitsland zichzelf aan het afschaffen was.
Daar komt voor Oost-Duitsers de dubbele devaluering van hun kunnen, hebben en houwen bij die na de fluwelen revolutie van 1989 onder de noemer van “hereniging” heeft plaatsgevonden. De “Wiedervereinigung” was geen fusie van gelijken maar was de overname van het Oostelijk deel van 16 miljoen inwoners door het westelijk deel van destijds 48 miljoen inwoners. Het productiesysteem van de voormalige DDR werd door West-Duitsers voor een habbekrats overgenomen, en de Oostduitse verworvenheden, geschiedenis en cultuur werden in een klap tot achterhaald, achterlijk en minderwaardig verklaard. Terwijl alle eliteposities in de deelstaten van de voormalige DDR worden opgeëist door arrogante “Wessies” die diep neerkeken op de “Ossies” en hun zogenaamde communistische kadavermentaliteit. De Oost-Duitse hoogleraar sociologie Steffen Mau heeft er in zijn boek Klein Lutten behartenswaardige dingen over gezegd.
En nu wijzen diezelfde Oost-Duitsers in Sachsen Anhalt de Westduitse centrumpartijen radicaal af en kiezen ze en masse een extreem rechtse partij die in de ogen van de Duitse (en Nederlandse) kletsende klasse neigt naar puur fascisme.
En zo doemt hier opnieuw de bizarre politieke figuur op dat op democratische wijze verkiezingen winnen een bedreiging voor de democratie zou zijn, dat inzetten op vrede fascisme is en het laten voortduren van oorlog door moet gaan voor progressief, verstandig en serieuze politiek.
De reactie onder de kletsende klasse laat zich uittekenen, want hebben we al vele malen gezien. Eerst verbijstering, dan schroomvallige pogingen tot zelfonderzoek —hoe hebben we het zover kunnen laten komen — om te eindigen met gemakzuchtige verdachtmakingen aan het adres van de kiezer: zijn het niet gewoon pure xenofoben, racisten en fascisten — en wat tegenwoordig nog erger is, Poetin aanhangers.
Want als er een ding opvalt aan het programma van de AfD dan is het de expliciet uitgesproken wens om weer normale betrekkingen met Rusland aan te gaan, de escalatielogica van Merz et al te stoppen, en aan te sturen op vredesonderhandelingen. Schande spreekt de kletsende klasse ervan, en als in een transnationale echokamer schalt dat sentiment door de kolommen van vrijwel alle serieuze kranten.
En zo doemt hier opnieuw de bizarre politieke figuur op dat op democratische wijze verkiezingen winnen een bedreiging voor de democratie zou zijn, dat inzetten op vrede fascisme is en het laten voortduren van oorlog door moet gaan voor progressief, verstandig en serieuze politiek.
Ik voorspel dat de groep van tot AfD-kiezers gemaakten alleen maar groter zal worden, te beginnen in Duitsland, waar later deze maand verkiezingen in Berlijn en Mecklenburg-Vorpommern op de rol staan, en daarna in Frankrijk, waar volgend jaar, op 18 april en 2 mei, de presidentsverkiezingen worden gehouden.
Zolang de politieke kaste blijft volharden in zijn toondoofheid zijn haar debacles een gift die maar blijft geven voor de rechtspopulisten.
De enige vraag die bij mij maar blijft zeuren is deze: waarom slaagt hard links er niet in deze terecht boze burgers aan zich te binden? Te lief, te academisch, niet volks genoeg, te bang om door de kletsende klasse uitgekotst te worden, te graag te gast bij de systeemmedia?
Wie het weet mag het zeggen…
Goed artikel. Maar waarom blijf je het extreem rechtse en/of populistische partijen noemen (zoals in Nederland FvD?). Eerst denk ik: ik deel dit artikel. Maar ik doe het niet want zij lezen alleen over de AfD de woorden die ik hierboven noem en zo worden ze weer gevoed in hun aannames.
Leuk bedacht ‘de tot AFD-kiezers gemaakten’.